Hoe je valse echo's en kleine luchtbellen filtert uit je sonar weergave

Jesper van der Meer

Electronica-ingenieur en hengelsporter

Een valse echo of een pluim van kleine luchtbellen op je sonar kan je vistrip flink verpesten. Je ziet iets dat eruitziet als een school vis, maar het is gewoon rommel in het water of een trucje van je dieptemeter.

Je hoeft geen techneut te zijn om dit op te lossen. Met een paar slimme instellingen en een beetje aandacht voor je boot, krijg je een schoon en betrouwbaar beeld.

Hier is een praktische handleiding die je direct kunt toepassen.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Je hebt niet veel nodig, maar de juiste spullen maken een groot verschil. Zorg dat je deze dingen bij de hand hebt voordat je het water opgaat. Dit voorkomt dat je halverwege moet stoppen.

• Een werkende sonar of dieptemeter, bijvoorbeeld een Lowrance HDS-9 of een Garmin ECHOMAP Plus 73sv. Een simpele Fishfinder van €150-€250 werkt ook, als je de instellingen goed zet.
• Een transducer die goed is gemonteerd. Een transducer van €100-€300, afhankelijk van je boot en budget.
• Een stukje schuurpapier (korrel 400) en een doekje om de transducer schoon te maken.
• Een waterdichte powerbank of een goed geladen accu van 12V, zodat je sonar niet uitvalt.
• Een notitieboekje of telefoon om je instellingen te noteren. Handig als je later wilt terugkijken.

Check ook of je software up-to-date is. Fabrikanten zoals Lowrance en Garmin brengen regelmatig updates uit die ruis verminderen.

Download ze via de app van je merk voordat je vertrekt.

Stap 1: Controleer de plaatsing van je transducer

Veel valse echo's komen door een verkeerd gemonteerde transducer. Als die niet goed zit, vang je luchtbelletjes op of krijg je een wazig beeld.

1. Zoek de transducer onder je boot. Bij een aluminium boot zit hij vaak vastgeschroefd; bij een rubberboot kan hij op een klem of zuignap zitten.
2. Maak de transducer schoon met een doekje en een beetje water. Gebruik schuurpapier als er aanslag op zit. Doe dit voorzichtig, zonder de sensor te beschadigen.
3. Controleer de hoek. De transducer moet parallel aan het wateroppervlak staan. Een hoek van 0-5 graden is ideaal. Gebruik een waterpas op je telefoon om dit te meten.
4. Test de hoogte. De onderkant van de transducer moet 5-10 cm onder de waterlijn zitten bij een rubberboot. Bij een aluminium boot is dat 10-15 cm. Te diep? Dan vang je luchtbelletjes op.
5. Vaart 5-10 km/u en kijk naar je sonarbeeld. Als je zigzaglijnen of bubbels ziet, verhoog of verlaag de transducer met 1-2 cm en test opnieuw.

Neem 10 minuten de tijd om dit te checken. Veelgemaakte fout: de transducer te strak vastdraaien. Dit kan de hoek verstoren. Draai hem vast tot je weerstand voelt, maar niet harder.

“Ik dacht dat mijn sonar kapot was, maar het bleek de transducer die te diep zat. Na 5 minuten bijstellen was mijn beeld weer scherp.” – een ervaren visser

Stap 2: Stel de sonarinstellingen in op ruisfiltering

De meeste sonars hebben ingebouwde filters om ruis en luchtbellen te verminderen. Je hoeft niet alles aan te passen, maar een paar knoppen maken een groot verschil.

1. Open het menu van je sonar. Bij Lowrance ga je naar “Instellingen” > “Sonar”; bij Garmin naar “Sonar” > “Weergave”.
2. Zet de “Noise Filter” of “Ruisfilter” op “Medium” of “High”. Bij een Lowrance HDS-9 is dit te vinden onder “Advanced Settings”. Dit filtert kleine storingen, maar laat echte vis zien.
3. Pas de “Sensitivity” (gevoeligheid) aan op 70-80%. Te laag? Je mist vissen. Te hoog? Je ziet alleen maar ruis. Test dit op een diepte van 5-10 meter.
4. Gebruik de “Color Line” of “Zonering”. Stel dit in op 2-3 kleurniveaus. Dit maakt het verschil tussen een echte bodem en een valse echo duidelijker.
5. Schakel “Fish ID” uit als je te veel valse meldingen krijgt. Deze functie probeert vis te herkennen, maar raakt snel in de war van bubbels.

Dit duurt ongeveer 15 minuten. Veelgemaakte fout: de gevoeligheid op 100% zetten. Dit geeft een druk beeld vol ruis.

Begin laag en bouw langzaam op. Pro-tip: sla je instellingen op als een profiel.

Bij Garmin kun je dit doen via “Opslaan als profiel”. Zo herstel je snel als je per ongeluk iets aanpast.

Stap 3: Filter luchtbellen en rommel uit het water

Kleine luchtbellen ontstaan door golven, regen of je motor. Ze zien eruit als een fijne mist op je scherm.

1. Vaart rustig als je sonar scant. Snelheden boven de 15 km/u geven meer ruis. Probeer 5-10 km/u te varen voor een schoon beeld.
2. Check het weer. Bij windkracht 4 of meer ontstaan er meer bubbels. Wacht tot het water kalmer is, of pas je instellingen aan.
3. Gebruik een “Chirp”-frequentie als je sonar dat ondersteunt. Bij een Garmin ECHOMAP Plus kies je voor “ClearVü” of “SideVü” op 455 kHz. Dit filtert luchtbellen beter dan een standaard frequentie van 200 kHz.
4. Vermijd het roer of de motor als je scant. Luchtbellen uit de uitlaat kunnen je transducer bereiken. Vaar een stukje rechtuit en kijk of het beeld verbetert.
5. Voeg eventueel een “Bubble Shield” toe als je boot er een heeft. Dit is een scherm van €50-€100 dat je voor de transducer plaatst om luchtbellen tegen te houden.

Je kunt ze verminderen door je vaargedrag aan te passen. Veelgemaakte fout: te snel varen terwijl je de instellingen aanpast.

Je ziet dan geen verschil. Neem de tijd om rustig te testen. Denk eraan: als het water heel troebel is, kan je sonar minder goed werken. Gebruik dan een lagere frequentie (83 kHz) voor een breder beeld, of herken thermoclines op je sonar om beter te begrijpen waar de vis zich ophoudt.

Stap 4: Onderhoud je apparatuur om ruis te voorkomen

Goed onderhoud vermindert valse echo's op de lange termijn. Een vieze transducer of losse kabels veroorzaken storing. Veelgemaakte fout: je sonar na gebruik niet uitschakelen.

1. Maak na elke tocht de transducer schoon. Gebruik een zachte doek en lauw water. Vermijd chemicaliën die de coating aantasten.
2. Check de kabels. Zorg dat er geen knikken of slijtage zijn. Een losse kabel geeft storing. Vervang een kabel van €20-€50 als hij beschadigd is.
3. Update je software. Bij Lowrance download je de gratis “Lowrance App” en sluit je de sonar aan via Bluetooth. Bij Garmin gebruik je de “ActiveCaptain” app. Doe dit elke 3-6 maanden.
4. Test je sonar thuis in een emmer water. Vul een emmer met water en hang de transducer erin. Als je nog ruis ziet, is het apparaat mogelijk defect.
5. Bewaar je sonar op een droge plek. Vocht kan de elektronica aantasten en ruis veroorzaken.

Dit verslijt de batterij en kan storing geven. Schakel altijd netjes uit.

Een extra tip: als je boot vaak stillegt, overweeg een tweede transducer voor diep water. Let hierbij ook op de ideale transducer hoek voor zoutwater; dit kost €150-€300, maar geeft een schoner beeld in variabele omstandigheden.

Verificatie-checklist: Is je sonar nu schoon?

Na deze stappen controleer je of de valse echo's en luchtbellen weg zijn. Doe deze check op een rustige dag, bij voorkeur ’s ochtends als het water kalm is.

• Test op een bekende diepte, bijvoorbeeld 5 meter. De bodem moet een strakke lijn zijn zonder bubbels erboven.
• Zoek naar vis. Echte vissen geven een harde, heldere stip of boog. Valse echo's zijn vaak wazig of verspreid.
• Vaart een stukje heen en weer. Het beeld moet stabiel blijven zonder zigzaglijnen.
• Check de gevoeligheid. Op 70-80% moet je vis zien zonder ruis. Pas indien nodig nog 5% aan.
• Vergelijk met een andere visser. Vraag iemand met een vergelijkbare setup om zijn beeld te laten zien. Dit helpt om je eigen instellingen te valideren.

Als alles klopt, ben je klaar om te vissen. Een schone sonar bespaart je tijd en frustratie, zeker als je voorkomt dat je de bodem kwijtraakt op zee.

Je ziet precies waar de vis zit, zonder afleiding. Onthoud: techniek is een hulpmiddel, geen magie. Met deze stappen heb je de controle over je beeld. Veel succes en geniet van het water!